Positieve HSP-test

Meer aandacht voor de positieve kant van hoogsensitiviteit in de nieuwe test SPSQ

Als HSP neem je veel stimuli (fysiek, emotioneel, sociaal, cognitief) waar en verwerk je informatie van al die prikkels grondig in je brein. Een proces dat intensief is en vermoeiend. Neem je te weinig momenten om je brein weer op te laden dan ligt overprikkeling en stress op de loer. Je krijgt meer moeite met het reguleren van emoties, maar ook met het scherp houden van je denken. Ook lichamelijke klachten zoals hoofdpijn kunnen dan de kop op steken en je kunt meer last krijgen van negatieve sociale situaties zoals een slechte werksfeer.
Overprikkeling en stress spelen daarom een grote rol bij hoogsensitiviteit. Maar dat is niet het hele verhaal en de HSP-tests die te weinig de positieve kanten van de eigenschap benadrukken doen de HSP te kort. Gelukkig komt daar nu verandering in.

De HSPS

Om verschillen in sensorische verwerkingsgevoeligheid (SPS) te meten, construeerden psychologen Elaine Aron en Arthur Aron in 1996 de 27-items scale (HSPS). Elaine Aron wordt gezien als de grondlegster van het wetenschappelijk onderzoek naar de eigenschap hoogsensitiviteit.

Deze HSPS focust helaas vooral op de meer negatieve aspecten van hoogsensitiviteit, zoals de fysiologische en emotionele gevolgen van overprikkeld raken. Ook in andere HSP-testen die voortborduren op de test van Aron is weinig ruimte voor de positieve aspecten van hoogsensitiviteit.

Dat HSP gevoeliger zijn voor stress en relatief vaker een burn-out krijgen is echter een feit en wordt bevestigd door onderzoek naar werkstress onder 1500 hoogsensitieve HSP’s in Nederland (Bergsma, 2019). 57 % van de HSP geeft in dit onderzoek aan een burn-out te hebben of te hebben gehad, tegenover 15% gemiddeld van alle volwassenen.

Overprikkeling en stress spelen daarom een grote rol bij hoogsensitiviteit. Maar dat is niet het hele verhaal en de HSP-tests die te weinig de positieve kanten van de eigenschap benadrukken doen de HSP te kort. Gelukkig komt daar nu verandering in.

Waarom heb je sneller last van stress?

Als HSP neem je veel stimuli (fysiek, emotioneel, sociaal, cognitief) waar en verwerk je informatie van al die prikkels grondig in je brein. Een proces dat intensief is en vermoeiend. Neem je te weinig momenten om je brein weer op te laden dan ligt overprikkeling en stress op de loer. Je krijgt meer moeite met het reguleren van emoties, maar ook met het scherp houden van je denken. Ook lichamelijke klachten zoals hoofdpijn kunnen dan de kop op steken en je kunt meer last krijgen van negatieve sociale situaties zoals een slechte werksfeer.

Overprikkeling en stress spelen daarom een grote rol bij hoogsensitiviteit. Maar dat is niet het hele verhaal en de HSP-tests die te weinig de positieve kanten van de eigenschap benadrukken doen de HSP te kort. Gelukkig komt daar nu verandering in.

Wetenschappers constateren dat negatieve items domineren

Corina Greven is hoogleraar Environmental Sensitivity in Health aan het Radboudumc/de Radboud Universiteit. Zij wijst op het feit dat, met uitzondering van de Esthetische Gevoeligheidsdimensie, de overgrote meerderheid van de HSPS-items negatief geformuleerde items zijn. Items die vooral de negatieve gevolgen van een diepere verwerking van zintuiglijke prikkels weerspiegelen en niet de positieve.

Véronique De Gucht, psycholoog en universitair docent klinische gezondheidspsychologie aan de Universiteit Leiden constateert dit eveneens. De meeste studies naar SPS laten zien dat de focus van de HSPS vooral ligt op de meer negatieve aspecten van SPS zoals sterke fysiologische en emotionele reacties op intense prikkels en de behoefte zich terug te trekken als er teveel prikkels tegelijk zijn.

Volgens de bovengenoemde wetenschappers betekent dit dat de HSPS onvoldoende is om de verschillende aspecten van hoogsensitiviteit te dekken.

De nieuwe HSP-scale; de Sensory Processing Sensitivity Questionnaire ( SPSQ), ontwikkeld door Véronique de Gucht en collega’s (2021), moet daar verandering in brengen en voor meer balans zorgen tussen positieve en negatieve aspecten van hoogsensitiviteit.

Nieuwe HSP-vragenlijst

Het voordeel van deze SPSQ is dat de kans hierdoor groter wordt dat iemand zich gemakkelijker herkent als HSP. Niet iedere HSP ervaart hoogsensitiviteit namelijk als last en herkent zich daardoor niet of nauwelijks in de vragen van de gangbare HSP-testen die met name focussen op de negatieve aspecten.
De SPSQ geeft een completer beeld van het temperament hoogsensitiviteit. Met meer balans tussen negatieve en positieve aspecten van hoogsensitiviteit.

“Hoogsensitiviteit hoeft geen obstakel te zijn, maar juist de drijvende kracht voor het leiden van een betekenisvol leven dat bij jou past.”

In de SPSQ zijn 43 items opgenomen en verdeeld over 6 specifieke factoren, 2 daarvan zijn negatief en 4 positief

Als negatief wordt gezien:
1. Emotionele en fysiologische reactiviteit: de mate waarin je van slag raakt van situaties, zoals veranderingen, stressvolle situaties, te veel prikkels tegelijk.
2. Sensorisch ongemak; denk hierbij aan bijvoorbeeld gevoelig zijn voor harde geluiden of felle lichten.

Als positief wordt gezien:
3. Sensorische gevoeligheid voor (subtiele) zintuiglijke prikkels; interne lichamelijke prikkels en externe prikkels. Denk hierbij aan gevoelig zijn voor de signalen ín je lichaam (zoals hartslag, honger, lichaamstemperatuur) en buiten je lichaam zoals de geur van een bos of pas gemaaid gras.
4. Sensorisch comfort; bijvoorbeeld intens kunnen genieten van een kop thee of totaal ontspannen met een boek of film.
5. Sociaal-affectieve en Associatieve gevoeligheid; het aanvoelen van de ander, in de zin van hoe het werkelijk met iemand gaat. Het snel doorprikken van een façade.
6. Esthetische gevoeligheid (schoonheid). Denk hierbij aan kunst, muziek en de natuur.

De SPSQ is ontwikkeld met als doel zowel de positieve als de negatieve aspecten van hoogsensitiviteit te indentificeren.
Meer balans is hard nodig omdat HSP te vaak alleen bevestiging vinden in de negatieve aspecten en daardoor hoogsensitiviteit als last kunnen ervaren. De tests die er nu zijn laten niet of nauwelijks de sterke punten zien. En die sterke punten zijn er zagen we in de nieuwe SPSQ. Ik noem ze nog even.

Sterke punten

Sensorische gevoeligheid voor (subtiele) zintuiglijke prikkels (3); interne lichamelijke prikkels en externe prikkels heeft voordelen. Zo neem je sneller waar dat je honger of pijn hebt, maar merk je ook sneller de heerlijke geur van vers gebakken brood op.

Sensorisch comfort (4) is bij uitstek een waardevolle factor. Als geen ander kun je genieten van hele kleine dingen zoals een kop thee of ‘verdwijnen’ in een boek of film.

Ook de sociaal-affectieve factor (5) is een voordeel. Een HSP verplaatst zich gemakkelijk in iemand anders (empathie) en voelt aan hoe het werkelijk met de ander gaat.

Tot slot is intens kunnen genieten van schoonheid (6) op vele gebieden zoals; muziek, kunst of natuur een groot goed.

Het is daarom de hoogste tijd voor nieuwe HSP-testen die meer aandacht besteden aan deze positieve aspecten van hoogsensitiviteit. Goed dat de nieuwe SPSQ juist in die behoefte voorziet. Wil je weten of je hoogsensitief bent dan kun je online de nieuwe vragenlijst invullen en heb je direct de uitslag.

SPS Monitor (sps-q.com)