Hoogsensitiviteit is een fascinerend en complex fenomeen dat diepere verwerking van informatie omvat. Het is een eigenschap die ongeveer één op de vijf mensen en een vergelijkbaar percentage dieren in vele soorten bezit. Deze verhouding is opmerkelijk consistent, zoals blijkt uit onderzoek naar honderden soorten, variërend van herten en apen tot vissen en fruitvliegjes. Volgens Max Wolf, die in 2008 een overzichtsartikel schreef, is het evolutionair essentieel dat deze eigenschap bij 20% van elke soort aanwezig is voor de overleving van de soort.

Alertheid

Een voorbeeld hiervan is een hert dat waakzaam rondkijkt terwijl de rest van de kudde water drinkt bij een meertje. Dit waakzame hert, dat de omgeving scant, illustreert de hoogsensitieve individuen binnen zijn soort. Onderzoekers vermoeden dat verhoogde prikkelgevoeligheid wijdverbreid is in het dierenrijk, omdat het duidelijke evolutionaire functies heeft. Sensitieve types merken gevaar eerder op, bouwen door hun empathie en zorgzaamheid sterke sociale relaties op en raken minder snel in conflicten verzeild.

HSP’s zijn in staat om meer informatie uit hun omgeving waar te nemen en dit diepgaander te verwerken. Dit kan hen helpen om gevaar eerder op te merken

Hoogsensitiviteit en genen Genen

Hoogsensitiviteit is genetisch bepaald en wordt gezien als een duidelijk te onderscheiden eigenschap

Uit onderzoek blijkt dat een aantal genen van invloed is. Bijvoorbeeld het gen 5-HTTLPR dat te maken heeft met het vervoer van serotonine. Er zijn twee varianten van dit gen: een korte en een lange. Mensen met de korte variant van dit gen zijn over het algemeen meer omgevingsgevoelig. Ze reageren sterker op wat er in hun omgeving gebeurt en zijn dus vatbaarder voor stressvolle gebeurtenissen. Aan de andere kant, als de omgeving ondersteunend en positief is, hebben deze mensen daar juist meer profijt van. Uit onderzoek blijkt dat hoogsensitieve personen vaker de korte variant van dit gen hebben.

Verschillende types HSP’s

Volgens Elaine Aron, psycholoog/onderzoeker en auteur van boeken en wetenschappelijke artikelen over hoogsensitiviteit, is ongeveer vijftig procent van

de HSP’s een hoge sensatiezoeker (HSS) en ongeveer 50% is dat niet. Zo kun je een introverte, extraverte of ambiverte HSP zijn. (Je hebt dan zowel introverte als extraverte eigenschappen, afhankelijk van de situatie)

Wat zijn de kenmerken van de hoogsensitieve HSS:

Een hoogsensitieve HSS heeft een sterke behoefte aan nieuwe uitdagingen, terwijl deze tegelijkertijd overprikkelend kunnen zijn. Er zijn echter wel gradaties van HSS, dus je kunt aan de ene of de andere kant van het middelpunt staan.

Hoogsensitieve HSS´s raken gemakkelijk overweldigd door te veel prikkels. Ze moeten een evenwicht vinden tussen hun verlangen naar avontuur en hun behoefte aan hersteltijd.

Verder zijn er verschillende types HSP’s.

We onderscheiden vier types HSP’s:

De introverte HSP

De extraverte HSP

De introverte hoogsensitieve HSS

De extraverte hoogsensitieve High HSS

1. De introverte HSP : Dit zijn HSP’s die over het algemeen de voorkeur geven aan rustige, minder stimulerende omgevingen. Ze hebben de neiging om diep na te denken, zijn vaak creatief en hebben een rijke innerlijke wereld. Ze kunnen gemakkelijk overweldigd raken door te veel prikkels, zoals drukke plaatsen of een hectische dag.

2. De extraverte HSP:  Zij kunnen gemakkelijk overweldigd raken door te veel prikkels, maar ze zijn ook energiek, uitgaand en voelen zich aangetrokken tot sociale activiteiten. Ze hebben een evenwicht nodig tussen sociale interactie en tijd alleen om te herstellen van overprikkelende activiteiten/situaties.

3. De introverte hoogsensitieve HSS: Dit zijn HSP’s die ook een sterke behoefte hebben aan nieuwe en intense ervaringen (High Sensation Seeking), maar ze zijn over het algemeen introvert. Ze kunnen genieten van avontuur en opwinding, maar hebben ook tijd nodig om alleen te zijn en te herstellen van deze intense ervaringen. Ze kunnen worstelen met het vinden van een evenwicht tussen hun behoefte aan opwinding en hun behoefte aan rust.

4. Extraverte HSS: Dit zijn HSP’s die extravert zijn en ook een sterke behoefte hebben aan nieuwe en intense ervaringen. Ze zijn avontuurlijk, sociaal en op zoek naar opwinding, maar kunnen hier ook overweldigd door raken. Het is voortdurend balanceren tussen de neiging intense, avontuurlijke dingen ervaren en de rust die nodig is door hun hoogsensitiviteit.

Deze categorieën zijn niet strikt en mensen kunnen zich in verschillende mate en op verschillende manieren identificeren met deze eigenschappen.

Het is ook interessant om te kijken wat het evolutionaire voordeel van een hoogsensitieve HSS zou kunnen zijn.

HSS in evolutionair perspectief

De combinatie van hoogsensitiviteit en High Sensation Seeking kan vanuit een evolutionair perspectief worden verklaard. Hoogsensitieve individuen zijn in staat om subtiele signalen en prikkels uit hun omgeving op te pikken. Ze zijn dus ook eerder en beter in staat om gevaar waar te nemen. Dit kan hen een overlevingsvoordeel bieden in bepaalde situaties. Aan de andere kant hebben High Sensation Seekers een sterke drive naar vernieuwing en verandering of fysieke ervaringen die intense gevoelservaringen geven. Ze zijn op zoek naar nieuwe en intense ervaringen. Dit kan hen helpen om nieuwe bronnen van voedsel of nieuwe leefgebieden te ontdekken, wat ook een evolutionair voordeel kan bieden. Wanneer deze twee eigenschappen samengaan in één individu, kan dit leiden tot een unieke combinatie van eigenschappen die zowel de diepgaande verwerking en waarneming van de hoogsensitieve persoon als de avontuurlijke en nieuwsgierige aard van de High Sensation Seeker omvat.

Conclusie: Hoogsensitiviteit, een eigenschap die bij ongeveer één op de vijf mensen en een vergelijkbaar percentage dieren voorkomt, biedt een fascinerend inzicht in de complexiteit van informatieverwerking. Of het nu gaat om een waakzaam hert dat zijn omgeving scant of een mens die subtiele signalen oppikt, hoogsensitiviteit speelt een cruciale rol in hoe individuen met hun omgeving omgaan. De genetische basis van deze eigenschap, evenals de unieke combinatie van hoogsensitiviteit en sensatiezoeken, draagt bij aan de rijke diversiteit van gedragingen binnen soorten. Hoewel hoogsensitiviteit soms kan leiden tot overprikkeling, biedt het ook mogelijkheden voor diepgaande verwerking en bewustzijn. HSP’s kunnen hun sensitiviteit inzetten als een kracht, waardoor ze zich kunnen aanpassen en floreren in een steeds veranderende wereld.

Bronnen:

Hoogsensitief.nl

Klaaysen, Saskia, 2019. Prikkels bijten niet! Wegwijs in onder- en overprikkeling voor hoogsensitieve personen die floreren bij dynamiek en variatie.

Highly Sensitive High Sensation Seekers—Giving Equal Love to Both Parts

June 27, 2023 By Elaine Aron

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *