Emoties

Emoties en hoogsensitiviteit

Een item dat bijzondere aandacht verdient bij hoogsensitiviteit is volgens mij emotionaliteit. De HSP die ik spreek worstelen daar regelmatig mee. Vaak is niet duidelijk wat ze precies voelen als ze overspoeld worden door emoties en dat maakt het nog lastiger om er goed mee om te gaan. Daarom extra aandacht voor dit probleem.

Er is een verschil tussen een emotie en een gevoel?

Je kunt een emotie al lang ervaren voordat je het opmerkt. Je voelt bijvoorbeeld dat je hart sneller gaat kloppen of dat je ademhaling oppervlakkig is. Die emotie kun je zowel bewust als onbewust ervaren.
Voorafgaand aan de emotie is er nog sprake van een ander fenomeen; het affect. Het affect is een innerlijke ervaring die wordt gecreëerd zonder dat we daar een bewuste keus in hebben. Het gaat automatisch en kan zelfs de controle over ons brein en lichaam overnemen.

Gevoel is een emotie met een label

Bij een gevoel is er sprake van een bewuste gewaarwording van de emotie. Een emotie wordt een gevoel als je het voorziet van een label; je geeft er een naam aan. Bijvoorbeeld door te zeggen; ik voel me gekwetst, boos, verdrietig..etc.
Door de verbinding van een emotie met een woord, wordt het een gevoel dat je kunt begrijpen en ervaren. Maar als je niet weet hoe je de emotie moet interpreteren, bijvoorbeeld doordat je denkt dat je niet mag voelen wat je voelt, dan wordt het lastig. Heb je ouders gehad die jouw heftige emotionele reacties op een bepaalde gebeurtenis afdeden als aanstellerij of overgevoeligheid, dan heb je niet geleerd om de juiste woorden aan jouw emoties te koppelen. Daardoor kun je later in je leven soms moeite hebben om te beseffen wat je nu precies voelt waardoor je zo van streek raakt.

Geef je emotie een woord

Je kunt de ervaring van een emotie veranderen door het te benoemen. Zeg bijvoorbeeld: ‘Ik voel me….angstig, verdrietig, boos, eenzaam….etc.
Je ervaart minder emotionele pijn als je een woord koppelt aan je emotie.
Een emotie/gevoel mag er zijn al is het nog zo rot. Er is moed voor nodig om het uit te spreken, zeker als je hoogsensitief bent kun je denken dat jouw emotionele reacties en gevoelens niet kloppen, doordat ze vaak heftiger zijn dan de reacties van niet- hoogsensitieven bij vergelijkbare gebeurtenissen.
Ontken of onderdruk je jouw emotionele ervaring dan heeft dat een negatieve impact op je lichaam maar ook op je geest.
Om gezond te blijven is het uiten van je gevoelens belangrijk. Daarom is het nodig om je emoties goed te kunnen verwoorden.

Het hoogsensitieve brein

Ben je hoogsensitief, dan ben je van nature gevoeliger voor sensorische prikkels (extern) en prikkels die uit jezelf komen (intern). Een prikkel is informatie die binnenkomt via de zintuigen; zien, ruiken, horen, proeven, voelen (extern) of via onze gedachten of ons lichaam (intern). De informatie wordt op een diep niveau is de hersenen verwerkt. Bij die verwerking zijn meer hersengebieden actief dan bij iemand die niet hoogsensitief is.

Overprikkeling

Ben je hoogsensitief dan raak je sneller overprikkeld dan iemand die niet hoogsensitief is. Dat hoeft niet altijd tot extreme emotionele reacties te leiden. Hoe beter je om kunt gaan met je emoties, hoe minder problemen je zult hebben met jouw hoogsensitiviteit.
Het helpt als je emoties/gevoelens er mag laten zijn van jezelf. Je emoties woorden te geven en ze te delen met mensen die je begrijpen en die je vertrouwt.

In een emotie blijven hangen

Het erkennen en herkennen van een emotie betekent niet dat je in een emotie moet blijven hangen. Lastige emotionele situaties, zoals een vervelend gesprek voeren met een vriendin of een leidinggevende op je werk, zorgen er bij HSP vaak voor dat ze zo’n situatie eindeloos in hun hoofd blijven herhalen en zo steeds dezelfde emotie/gevoel ervaren.
Nu onthouden alle mensen negatieve gebeurtenissen gemakkelijker dan leuke dingen. Maar bij HSP hebben negatieve dingen een grotere impact op hoe ze zich voelen dan bij niet-HSP.

Wil je beter in staat zijn je emoties te (h)erkennen, te accepteren en wil je weten hoe je ze in goede banen leiden lees dan verder op deze pagina.

Creëren van positieve herinneringen

Gelukkig kun je je brein leren om fijne herinneringen te activeren. Bijvoorbeeld door bewust positieve dingen uit het verleden op te roepen ervaar je in het nu meer positieve emoties. Ik denk bijvoorbeeld vaak terug aan mijn overleden honden en hoe ik genoten heb van de wandelingen met hen over het strand of hoe heerlijk het was om te spelen met hun fluweelzachte oren. Hieronder volgen tips hoe je met emoties leert omgaan en hoe je positieve herinneringen kunt activeren.

Bewust worden van emoties

Om je bewust te worden van emoties is het belangrijk om te luisteren naar je lichaam. Onderzoek je lichaam door af en toe in te checken bij jezelf; waar voel je bijvoorbeeld spanning? In je borst, in je spieren, in je nek? Ook mindfulness, meditatie en yoga zijn goede manieren om je bewust te worden van emoties.

Naast je lichaam checken op spanning, is het goed om jezelf vragen te stellen:

• Welke naam geef jij je emotie?
• Heb je dit al eerder gevoeld en hoe noemde je het?
• Kun je het gevoel dat je nu hebt omschrijven?
• Klopt je gevoel als je het emotiewoord uitspreekt?
• Zeg “Ik voel me angstig en niet Ik ben angstig”

Emoties wegdrukken of negeren is ongezond voor je lichaam en je geest. Gevoelens zijn zoals ze zijn en die kun je het beste als zodanig ervaren.

Hoe onderga je een gevoel?

Dat kun je op verschillende manieren doen zoals:

• Wandelen in de natuur
• Lachen om een verhaal/film
• Knuffelen met je huisdier/partner/kinderen
• Een potje huilen
• Praten met iemand; gewoon over ditjes en datjes
• Luisteren naar muziek

Wat kun je doen als je wordt overweldigd door emoties?

HSP zijn gevoelig voor zowel de goede als negatieve aspecten van hun omgeving. Daardoor hebben levensgebeurtenissen een grote impact op hen. Ze voelen zich sneller overweldigd door hun emoties en raken daardoor uit hun evenwicht.
Voel je je overweldigd door emoties bij een bepaalde gebeurtenis, dan kun je tijdelijk je grip verliezen op de strategie die je normaal gebruikt om overprikkeling te voorkomen.

Het is handig om op zo’n moment te weten wat je kunt ondernemen:

• Je hoofd of polsen onder de koude kraan houden. Een koud blikje cola uit de koelkast in je handen houden mag ook

• Een ommetje maken van 10 minuten
• Praten met iemand die je vertrouwt
• Aardig zijn voor jezelf

Spiegelneuronen

Spiegelneuronen zijn neuronen die reageren op onze eigen acties, maar ook op acties die we anderen zien doen. Bijvoorbeeld als je iemand ziet huilen kun jezelf ook verdrietig worden.

Een fMRI-onderzoek van Bianca Acevedo (2014) heeft aangetoond dat HSP sterker gericht zijn op de sociale omgeving en sneller sociale prikkels of emoties waarnemen en daar op reageren. Daarnaast blijkt ook uit dit onderzoek dat de spiegelneuronen van HSP sneller geactiveerd zijn dan bij niet-HSP.

Bronnen:
Whitney Goodman: Giftige positiviteit; hoe je omgaat met lastige situaties en gevoelens in een wereld die negativiteit wil uitbannen. Paul Conti: Trauma: De onzichtbare epidemie.
Elke van Hoof: Hoogsensitief.

Wil je meer lezen over hoogsensitiviteit in wetenschappelijke blogs kijk dan eens op de site: https://sensitivityresearch.com